woensdag 18 november 2026

Het Ottomaanse Rijk, de verbouwing 5

Op woensdag kwamen de mannen van de bovenlichten (ik weet inmiddels dat ze daar die kleine raampjes boven deuren mee bedoelen). Na afloop had ik met een van hen een wonderlijke conversatie. Jonge man, pokdalige huid, zachte oogopslag. Hij staarde naar de muur in mijn gang, die vol hangt met operaposters. Vooral de Rigoletto poster trok zijn aandacht. Hij vond het een mooie poster, zei hij. Of het de griekse oudheid betrof. Ik zocht naar een acceptabel antwoord. De originele setting van deze opera van Verdi is gesitueerd in de vroeg 16e eeuw, maar Verdi zelf leefde in de 19e eeuw. "Het is in Italië", zei ik. "Het is een opera." Hij wist niet wat opera was, zei hij, maar hij wist wel het een en ander van het Ottomaanse rijk. Toen kwam zijn maat de trap af. "Ik keek naar deze mooie posters", zei hij tegen hem. "Het zijn schilderijen", corrigeerde de collega op zijn beurt en keek er vergenoegd bij. "Oh ja", zei mijn kenner van het Ottomaanse rijk. Eigenlijk zijn het posters, dacht ik, maar ik liet het maar zo.

Daarna kwam de man van het Ondergrondse. Bij een eerdere handeling was gebleken dat de afvoer van mijn keuken niet goed was aangelegd, er zat een knik in. "Dit verklaart waarom ik zo vaak een verstopte afvoer heb", had ik gezegd. Vandaag kwamen ze het herstellen. De man van het ondergrondse is geen blije man. Hij moppert graag en veel. Ergens begrijp ik dat, hij is net als ik 67 en werkt ook nog, maar zijn werk is, anders dan het mijne, fysiek zwaar. "Geld, hè", had hij gezegd.
In de korte tijd in mijn gang maakte hij 2 opmerkingen over zijn collega's die op zijn zachtst gezegd enigszins twijfelachtig waren. Eerst refereerde hij aan "de bomgordelterrorist', een man die wij gewoon 'man-uit-middenoosten-met-baard' noemden. Hij lachte erbij. Vervolgens legde hij uit waarom hij de buitendeur even op slot deed. Het kruipluik stond open, "en", zei hij, "je wil niet dat ze er in vallen, toch? Dus gewoon laten bellen en roepen dat ze er even niet in kunnen. Behalve als het buitenlanders zijn." Weer die lach. Online lees je niet anders maar in het echte leven reageer je toch wat ongemakkelijk op zo'n opmerking. En traag ook, in mijn geval. Want bedoelde hij nou dat buitenlanders mijn uitleg niet zouden begrijpen of dat het niet erg was als zij in het gat donderden? Ik besprak het even later met de buuv. Van haar hoorde ik dat hij een niet meewerkende bewoner een paardelul had genoemd. "Hij komt uit Rotterdam, hè", zeiden we vergoeilijkend tegen elkaar. En ach, vaak zijn die hele directe en grofgebekte types niet diegenen die we het hardst moeten vrezen. Denk ik dan maar.
Wel leek het me een goed moment om nog eens schaterlachend te vertellen over de man die in 2009 mijn nieuwe keuken installeerde en plotseling door het (verrotte) kruipluik viel, als in een slapstick uit de jaren 30, zo zie je me wel, zo zie je me niet. Ik heb zo gelachen, zei ik. De heren keken me geschokt aan, waarop ik gauw zei dat ik als spijtbetuiging een sixpack speciaalbier voor hem had gekocht. Opgelucht haalden ze adem. De stemming was gered. 

zondag 15 november 2026

The art of dying

Vandaag ontdekte ik bij toeval dat een Facebookvriend van me was overleden. Hij was er in augustus stiekem tussenuit geknepen, zonder dat ik er erg in had gehad. Pas vandaag las ik in een bericht waarin hij werd getagd dat hij er niet meer was. Misschien had ik het moeten weten, hij was nogal frequent aanwezig op Facebook, maar ik niet. Het oude mensen medium is de laatste jaren meer en meer zo'n wekelijks sufferdje geworden, boordevol advertenties en af en toe een bericht van iemand die je kent. Je scrolt eens wat, maar net voordat je ziet dat er een vriend is overleden, heb je je buik vol van berichten over Hollywoodsterren, reclames voor incontinentieluiers of budgetbankstellen en fragmenten uit Gooische Vrouwen en stop je met lezen. We waren ook niet echt close, kenden elkaar niet in het echt, maar hoe gaat zoiets, je hebt gemeenschappelijke kennissen, je zegt eens wat onder elkaars teksten en dat is dat, je bent 'bevriend'. En nu was hij dood. Zomaar ineens.

Jaren geleden overkwam me dat al eens. Ik had een kennis annex oud-werkgever van mijn ex gedempt omdat hij na zijn bijna fatale hartaanval iedereen op nogal opdringerige wijze aan het carnivoordieet wilde krijgen. Hij was er 20 kilo mee afgevallen en voelde zich sterker en energieker dan ooit, vertelde hij aan iedereen die het maar horen wilde. Tot hij dood neerviel. "Weet je wie er dood is", had ik sensatiebelust tegen mijn ex gezegd. Want als je 30 jaar samen bent geweest kom je nooit helemaal los van elkaar, teveel gezamenlijke herinneringen.

Gisteren zag ik tijdens mijn dagelijkse scrollrondje een vroegere buurman voorbij komen. Ik herkende hem onmiddellijk (ook omdat zijn naam eronder stond), hij was oud, maar nog steeds aantrekkelijk voor een man van 82. Zo'n 50 jaar geleden was hij onze nieuwe buurman in onze nieuwe straat, hij en zijn vrouw en hun 2 jonge meiden. Ik was net vijftien en door mijn ouders op het hoogtepunt van mijn puberteit op wrede wijze uit Amsterdam gerukt en naar dit boerendorp gesleept. Hij was 30. Dat weet ik zo goed omdat hij deze mijlpaal nogal luidruchtig in zijn tuin vierde en ik voor het eerst, terwijl ik uit het raam van mijn meisjeskamertje op het feestgewoel neerkeek, het nummer Monday Monday van de Mama's and the Papa's hoorde. Hij was zo knap, zo mooi. Hij was de droom van elk tienermeisje. Zwarte, lange krullen, ogen donker als een Toscaanse nacht. Maar hij was ook interessant, hij leidde het leven dat ik voor me zag. Hij was kunstenaar (natuurlijk) en gaf les op de academie in Den Haag. En ook al was hij in mijn ogen stokoud, toch verschoot ik elke keer van kleur als ik hem in de straat tegenkwam en hij me met zijn indringende blik en wondermooie glimlach gedag zei. "Wie was dat?", vroeg mijn Amsterdamse vriendinnetje eens. Zij was het meisje met honing aan haar kont, zoals mijn vader het noemde, dus ik mompelde iets vaags als buurman, oud, kinderen. Toen ik zelf als 18-jarige naar de kunstacademie ging, sprak hij me aan. Hoe ik het vond. Ik stotterde iets als "Ja, leuk" en kleurde rood tot achter mijn oren. In de jaren erna zag ik hem nog weleens. De laatste keer was bij de plaatselijke snackbar, hij was samen met zijn vrouw, die zichtbaar aan Alzheimer leed, en hun hond. Nu is hij alleen, zie ik op zijn pagina. Hij reist veel, met zijn kinderen en hun partners. Hij houdt van de natuur, ik zie veel Franse en Duitse bossen, en vrolijke, warme kiekjes van een jaarlijks familieuitje naar Epen in Limburg. Veel kunst ook, nog steeds. En die krullen, nu wit.

Chaos, de verbouwing 4

Het was een lange, lange dag geweest. Om kwart over zes stond ik onder de douche, om zeven uur begonnen de mannen met baarden (Jan, Pier, Tjores en Corneel) - waarvan ik er inmiddels twee (de zwarte baard uit het Midden Oosten en de rode uit Polen) tot mijn vriendenkring mocht rekenen - met het vervangen van de ramen. Geleidelijk aan verschenen er meer spelers op het veld en rond tien uur was mijn huis zo drukbevolkt als een ondergrondse saloon tijdens de drooglegging. De knapste lag op zijn buik in de kruipruimte onder de vloer. Hij gooide handmatig zoveel mogelijk ondergrondse troep in de grote, oranje stofzuigerslang naast hem; afval, maar ook dooie (en wellicht levende) ratten, niets bleef gespaard. Zijn maat keek toe en legde mijn toegesnelde oudste dochter ("Stoere mannen met werkschoenen en afritsbare broeken? Count me in!") uit hoe zijn werkzaamheden in een natte stad als Amsterdam eruit hadden gezien. "Tot aan mijn liezen in de stront, ik zeg het je!"

Nadat M haar sigaret had gerookt trokken we ons met koffie en kat terug in de enige nog toegankelijke kamer, mijn slaapkamer. Tot groot vermaak van Tjores de Rode Viking, die balancerend op de steiger voor het raam de sponningen aan het dichtkitten was, liepen we enige tijd (ieder gewapend met een Adidas schoen, model Hoops, mijn favoriete classic) achter een agressieve wesp aan, die door al dat gedril waarschijnlijk ruw uit zijn slaap was gewekt. Daarna hingen we urenlang op mijn zonovergoten bed terwijl de kat met sterk vergrote pupillen eronder zat. "Mevrouw, mevrouw", hoorde ik de hele dag. Dan moest er weer een kast met schoenen worden verschoven, dan weer moest ik aangeven waar die lelijke strip moest komen van het kastje (Welk kastje? Het meetkastje. Wat meet die dan? De luchtkwaliteit), daarna moest de trapleuning eraf, dus of ik even al die wedstrijdvaantjes van S wilde weghalen. Om 16:23 realiseerde ik me dat het al enige tijd doodstil was. "Zijn ze weg?", durfde ik te vragen. Ze waren weg.

Die avond moest ik om zes uur bij N zijn, mijn fysiotherapeut. In de wachtkamer stond de muzak op standje arbeidsvitaminen en voor het eerst in mijn leven voelde ik hoe het is als je overprikkeld bent. Na een dag van boren en hakken en mensen en nog meer mensen, was deze opdringerige radio de druppel. Een golf van allesverwoestende agressie welde in me op, ik wilde een bijl pakken en erop inhakken.
Nog geen 5 minuten later lag ik op N's pijnbank. De krachttraining had een trochanter major blessure veroorzaakt, zei hij, die ik door de constante zijwaartse bewegingen in de zumbalessen fijn in stand had gehouden en verergerd. Vier weken absolute rust, was het oordeel. Niet sporten, niet dansen, niet lopen (niet leven, zei ik). "Gezond, hè, dat sporten", zeiden alle nietsporters in de dagen erna.

De rest van de week werd het allemaal nog een stukje erger. Het was de derde week van het grote renovatieproject en zo langzamerhand begonnen er dingen fout te gaan. Zo zat ik woensdag de hele dag voor niks thuis te wachten en werd de donderdag onverwachts vol gepland. Dit leidde tot een eerste treffen tussen mij en de alleraardigste woonbegeleider E. Toen het eindelijk tot haar doordrong dat ik ook verplichtingen had en niet zomaar 2 maanden thuis kon blijven, gooide ze de planning om: ik zou als eerste aan de beurt zijn, zodat ze voor twaalven klaar waren en ik naar mijn cliënt kon. Het werd uiteindelijk drie uur.

"Kan ik mijn gordijnen al terughangen", vroeg ik aan buuv. "Komen ze het bovenlicht van de gangkast nog terugplaatsen? En de trapleuning? Is die lekkende slang op zolder normaal?" Buuv weet alles. Ze houdt scherp in de gaten wie wat doet en wanneer. Tussendoor veegt ze de oprit en de looppaden. Ik niet. Met zoveel chaos raak ik in een soort impasse van 'ken mij het bomme'. Mijn huissleutel (de hele bos, inclusief autosleutel) zit in het slot zodat de heren in en uit kunnen lopen wanneer het hun gerieft, ik heb allang geen idee meer waarvoor ze die dag komen. De oprit ligt vol moeren, isolatiemateriaal, plastic en vergeten handschoenen, binnen een spoor van zand en opgedroogde modder. Mijn eettafel ligt vol met laptops, headsets, notitieboekjes en pennen, mijn werkkamer boven is veel te koud nu. Ik vaar op ritme en gewoontes, normaalgesproken, en deze ontregeling begint me zwaar te vallen. En dat met een mank been! Ik strompel van de keuken naar de bank naar de wc naar de bank naar bed naar de bank. Hoe lang nog, krijt ik, en hef mijn handen hemelwaarts. Hoe lang nog deze rommel, hoe lang nog deze pijn? En dan, op het hoogtepunt van mijn frustratie, is het zaterdag en is de straat leeg, zijn er weer parkeerplekken en hoef ik niet om half zeven te douchen. En het is stil. Heerlijk stil.

maandag 9 november 2026

Burenleed, de verbouwing 3

Er waaide vrijdag een ijzige wind door het huis en S en ik hielden ons al dagen voornamelijk op in de woonkamer, de eettafel was bedekt met laptops, blocnotes, pennen en planten (omdat de vensterbanken waren verwijderd). Maar de mannen van de BAM hielden woord en die middag sloten ze het zolderraam - net voor de eerste vorst die avond zou intreden - en Mowgli mocht weer vrijelijk door het huis banjeren. 

Om 10 uur 's avonds zaten we zo goed en zo kwaad als de omstandigheden dit toelieten (de gordijnen waren erafgehaald, meubels stonden her en der) gezellig samen op de bank, kaarsje aan, kachel op 21, toen er werd gebeld. Voor de deur stond een buurmeisje van twee huizen verderop, diep weggedoken in haar jas. "Hebben jullie ook geen warm water?", vroeg ze. Het was hetzelfde meisje dat een aantal jaren terug door haar moeder naar ons was gestuurd met het nogal dwingende verzoek of wij wilden meebetalen aan de dierenartskosten omdat onze Mooks met hun Fluffie had gevochten. Toen ze hoorden dat ons Mokkel tegelijkertijd was behandeld voor een onderhuidse bloeding à raison van 134 euro, bond ze in. Ik had haar sindsdien niet meer gezien. Ze wilde gaan douchen, zei ze nu, en toen ontdekte ze het. Het was ijs- en ijskoud in huis, zei ze, want het zolderraam was eruit en de wind blies regelrecht door haar kamer heen.

Ik heb het vaker gezegd, ik geloof niet in karma, niks gebeurt met een reden en als er een deur sluit, gaat er geen raam open (oké, misschien in dit geval wel), maar deze mensen hadden op een wel heel onaangename wijze gereageerd op de bouwplannen en heel even kwam de gedachte in me op dat de bouwmannen dit misschien wel expres hadden gedaan, maar nee, dat was toch wel heel extreem: je kunt mensen niet én zonder cv én zonder zolderraam laten zitten, notabene op dezelfde dag dat er vorst wordt verwacht. Ik appte haar moeder. Een wat labiele vrouw die veel schreeuwt en gauw huilt. Zij en haar man hebben een vete met de buren die tussen ons in zitten. Ik weet niet precies waarom en dat is maar beter ook, pick your battles, zeg ik altijd. Nu had ik toch wel met haar te doen, niets zo erg als kou (nou ja, behalve terminale ziektes, oorlog, hongersnood, overstromingen of aardbevingen), dus zocht ik wat noodtelefoonnummers voor haar op en bood een van onze elektrische kacheltjes aan die wij sinds de zoveelste gascrisis in huis hebben. Daarna liet ik het los en keek naar de finale van de Slimste Mens.


Die avond, in mijn warme bedje (met elektrische deken), dacht ik aan mijn burensituatie. Er komt tegenwoordig regelmatig een tv-spotje voorbij met de slogan: Denk Vooruit. Denk na over wie wat doet in geval van een noodsituatie. Nou denk ik daar regelmatig over na, veel vaker dan me lief is. Uit angst (voor alles) maar ook vanuit een sterke behoefte om alles onder controle te houden (want zo zijn wij angsthazen). En dus ligt mijn zolder vol met blikken bonen, flessen water, een radio op batterijen, een gasbrander, extra medicijnen, knijpkatten, een hele dikke wc-rol, waterzuiveringstabletten en zelfs een draagbare kattentas voor als de Russen komen, want als we moeten vluchten, gaat de Mooks mee, dat is een ding dat zeker is.

Zoals ik het zie zijn er in geval van oorlog of een andere crisis twee soorten mensen: zij die op alles voorbereid zijn en zij die geloven in de onbaatzuchtigheid van hun buren, van die komt-tijd-komt-raad of laat-je-toch-niet-bang-maken-door-de-overheid types. Ik hoor bij de eerste groep. Ik vertrouw maar weinig mensen, ik heb geen stoere wederhelft, mijn ouders zijn dood en ik heb drie kinderen, als er zich een noodsituatie voordoet, dan vertrouwen ze op mij. Ik heb bonen. Ik heb proteïnerepen. Ik heb tampons en vogelvoer en kattenbrokjes. What the heck, als het mocht van Jetten, had ik vast en zeker ook een geweer. "Get of my lawn", zou ik als een heuze Scarlett O'Hara roepen tegen de oprukkende vijand (of zombies).
Denk je dan echt dat ik mijn deur zou opendoen voor al die helden die niks hebben geregeld?*


Zondagochtend om 9 uur ging de bel. Ik hoor nooit wat, maar S wel. Even dacht ze dat het de mannen van de BAM waren, maar al gauw realiseerde ze zich dat het zondag was. De zevende dag is een rustdag, die gewijd is aan de Heer, dacht ze, en ze draaide zich nog eens om. Het was de huilende buurvrouw, zag ik later op mijn deurcamera. Ze had daarna aangebeld bij dezelfde buren die ze al 2 jaar negeert. "Wat moet ik doen", had ze gevraagd. "Geen idee", had de buurman gezegd, "wij liggen nog in bed."

Moraal? Je oogst wat je zaait. En als we elkaar straks moeten gaan helpen als de maatschappij plat ligt, dan kun je nu alvast maar beter beginnen met een charmeoffensief. Want niemand krijgt mijn Rutte-geld, tenminste, niet zomaar.

Vanmiddag zag ik een busje van een cv-monteur bij de bevroren buren voorrijden. Zie je, je kan het wel, mompelde ik. Nu ook meteen een blaaskacheltje kopen.



* Stoere praat is ook een symptoom van angst 

woensdag 4 november 2026

Tocht, de verbouwing 2

1. Het gat

En dan moet er een gat met een diameter van 20 cm worden geboord in de betonnen vloer van de zolder, voor de aanleg van een nieuw ventilatiesysteem (denk ik, kan ook voor de warmtepomp zijn). Ik ben op kantoor, maar S belt of ik naar huis wil komen, want de kat is een hartaanval nabij. Als ik thuiskom vind ik hem in mijn werkkamer. Hij heeft zich verstopt in mijn kledingkast, mauwt aanhoudelijk en zijn (lieve, oh zo schattige) teenkussentjes zijn nat van het zweet. De man die de operatie uitvoert is een lieverd met enorm dikke brillenglazen, die zijn ogen zo sterk vergroten dat hij een oudere versie lijkt van Milhouse uit de Simpsons. Een kattenliefhebber, dat is duidelijk. "Hou 'm maar even vast, want dit gaat niet leuk worden", zegt hij. Twintig minuten lang zit ik op mijn werkkamer met de kat stijf tegen me aangedrukt, geruststellende teksten fluisterend in zijn oor, terwijl de muren trillen door het oorverdovende geraas boven mijn hoofd; zijn hart, zijn zieke hart!, gaat als een razende tekeer. Dan roept de man dat hij klaar is op zolder. Buiten gaat het boren onverminderd door, maar Mowgli mag los. Als het boren af en toe stopt, weet ik weer hoe het leven eerst was. Je waardeert pas wat je hebt, als het er niet meer is. "Stel je niet zo aan", zeg ik stoer tegen de kat die nu jammerend de deur probeert open te krabben. "We zijn hier niet in Oekraïne."

Op zolder zie ik dat het dakraam is verwijderd en dat het provisorisch is dichtgemaakt met een dik oranje zeil dat uitgespreid over het dak ligt. "Dat houdt hem echt niet binnen", zeg ik tegen weer een andere man in een oranje hesje met een bouwhelm op. "Voor het weekend is het dicht", zegt hij. Hij heeft thuis ook een kat, een Maine Coon en het zou haar ook niet tegenhouden. (Ik heb een enorm respect voor mensen die hun vrouwelijke huisdier betitelen als een zij/haar, bij mij is elk dier een hij, net als babies en de non-binairen*). "Niks meer roamen door het huis, dus", zegt S.

2. Praktisch Opgeleiden

De volgende dag word ik al vroeg mijn bed uit gedenderd. Ik heb niet al te best geslapen, droomde over ribfluwelen bankstellen en besef ineens dat dit nog zeker een maand gaat duren, twee als je het buitenwerk en de afbouw meerekent. Tijdens mijn ontbijt heb ik een cinemabreed uitzicht op het kruis van een man die voor mijn raam op een ladder onvermoeibaar de voegen van mijn pui staat uit te boren. Ik krijg met de dag meer bewondering voor 'de praktisch opgeleiden' (net zo'n onzinnige term als 'de tot slaaf gemaakten", wil ik roepen, maar ergens snapt zelfs een conservatieve boomer als ik wel dat het woord 'lager' in dit verband 'minderwaardig' impliceert, maar eerlijk is eerlijk, ze zijn harder nodig dan weer een beleidsmedewerker of accounthouder of contentcreator, zeker nu! Zonder dit soort beroepen dondert onze hele maatschappij of wat er van over is in elkaar: wat zijn ze fit en sterk. En het rookt ook gewoon nog allemaal. 

3. Dichte deuren en open ramen

Maar genoeg gekweel. Dat raam moet voor het weekend dicht, vind ik, want de winter is vandaag begonnen en de binnendeuren klapperen onophoudelijk met dat gapende gat op zolder. Maar de communicatie tussen de bewoners en de coördinator van dit project is -ondanks een app met een dagagenda en de vele mooie beloftes en leugens vooraf- natuurlijk gewoon ruk. Ik hoor niets anders dan 'waarschijnlijk', 'hopelijk' en 'dat weet ik niet, ik kom hier alleen voor deze spouwmuur/elektriciteitskast/ketel.' 
We gaan het zien. 

* daar word ik voor behandeld